Door Dennis Fraters

In december was ik voor de vierde keer in Marokko. Voor de eerste keer om een intercultureel uitwisselingsproject te begeleiden. De andere malen was ik op vakantie, natuurlijk om te genieten van het lekkere eten en het heerlijke weer, maar vooral om de Marokkaanse cultuur te ´doorgronden´ en te begrijpen. Als kind zat ik al in de klas bij acht kinderen met een Marokkaanse achtergrond en zij kwamen iedere vakantie met mooie verhalen over dit land. En in de laatste 10 jaren werd er in de Nederlandse media veel gesproken over Nederlanders met een Marokkaanse achtergrond en ´hun´ Marokkaanse cultuur. Ik was nieuwsgierig en gemotiveerd om dit land en deze cultuur te doorgronden. Tijdens deze reizen sprak ik met veel mensen. Ik sprak met collega´s en oud-deelnemers van onze projecten, maar ook met taxichauffeurs, mensen in de trein en in theehuizen. Met mensen in kleine dorpjes in het Atlas-gebergte en met mensen in de grote steden als Casablanca, Rabat en Tanger.

En hoe meer ik luisterde, sprak en discussieerde, des te meer verschillende meningen ik hoorde. Iedereen had zijn eigen verhaal, zijn eigen mening en zijn eigen waarheid. Ik besefte dat ik niet zo snel een waarheid zou vinden over ´de Marokkaan´ en de ´Marokkaanse cultuur´. En kon ik eigenlijk een waarheid vinden over de Marokkaanse cultuur? Was de cultuur in de grote steden hetzelfde als in het kleine dorp in de bergen? En was de cultuur van de Marokkanen in Marokko hetzelfde als de Marokkanen in de diaspora? En wie was ik, een Nederlandse niet-religieuze witte man, om deze cultuur te begrijpen en hier conclusies over te trekken? -Maar dat laatste is nog eens een ander thema.

Ik dacht aan die velen keren dat aan mij, een Nederlander in Berlijn werd gevraagd ´hoe de Nederlanders zijn? Of aan die vele malen dat Nederlanders vroegen ´hoe de Berlijners zijn en hoe de Berlijnse cultuur is? Ik had hier vaak een antwoord op, gebaseerd op mijn ervaringen en achtergrond. Dit waren zeker ook mijn meningen en mijn waarheid. Maar als men andere personen gevraagd had, hadden zij waarschijnlijk iets anders benoemd.

Ik dacht ook aan de speech van Chimamanda Ngozi Adichie. Zij, de bekende Nigeriaanse schrijfster sprak tijdens een Tedx-speech van ´The danger of a single story´. Zij sprak in deze speech over hoe de literatuur en media haar beeld over de Westerse wereld beinvloedde, hoe de media en literatuur het beeld van Europeanen en Amerikanen over Afrika beinvloedde en het gevaar van deze ´single story´voor het beeld en mening van de ander: ´The single story creates stereotypes, and the problem with stereotypes is not that they are untrue, but that they are incomplete. They make one story become the only story´.

De TEDx-speech: ´The danger of a single story´ door Chimamanda Ngozi Adichie

Het laten horen van andere verhalen en andere ervaringen is waarschijnlijk de rol van het intercultureel werk, maar ook van het reguliere onderwijs. Om een antwoord te bieden tegenover de vaak eenzijdige media en ja, ook de politiek. Maar hoe doe je dit? Hoeveel verhalen moeten er verteld worden om een beter beeld over een plaats of persoon te verschaffen. In de wetenschap zouden we dit de representativiteit van de steekproef noemen, maar geldt dit ook voor het begrijpen van een andere cultuur en de ander. Om in Adichie´s woorden te spreken: I´ve always felt that it is impossible to engage properly with a place or person without engaging with all the stories of that place and that person´.

Maar het luisteren naar alle verhalen van alle mensen is een utopie, we moeten ons tevreden stellen met zoveel mogelijk verhalen. De rol van de intercultureel werker is om deze verschillende verhalen te faciliteren en om jongeren in contact te brengen met zoveel mogelijk verschillende mensen met hun meningen en ervaringen. Maar nog belangrijker misschien wel,hoe veel verhalen men ook gehoord heeft, om zelf bewust te zijn en dit bewustzijn te creeren bij jongeren, dat dit niet de totale waarheid is. Het is in ieder geval geen single story, maar het blijft een ´incomplete story´.

The danger of a single story

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *